Ode aan de Kolossale Zon
'Ode aan de Kolossale Zon' is een CD-kunstenaarsboek van Helga Kos, geïnspireerd op het muziekstuk 'Last Poems of Wallace Stevens'.
Een gezamenlijke uitgave van Kamermuziekgezelschap Wendingen, Amsterdam; Helga Kos, Amsterdam; Galerie Samuel Lallouz, Montreal, Canada.
Het boek bestaat uit drie banden, die semi-permanent aan elkaar gekoppeld zijn met klittenband: 156 pagina's grafiek met de CD van 'Last Poems of Wallace Stevens'.
Idee en druk Helga Kos
Typografie Josje Pollmann
Genummerde en gesigneerde oplage van 288 exemplaren. Prijs € 1500
'Last Poems of Wallace Stevens'
compositie Ned Rorem
uitvoering Wendingen
Irene Maessen, sopraan
Hans Woudenberg, violoncello
Marja Bon, piano
'Ode aan de Kolossale Zon', is een beeldende reactie op de negen delen van de liederencyclus 'Last Poems of Wallace Stevens': een prelude, 7 gezongen gedichten en een interlude.
De basis voor dit project werd in 1997 gelegd, toen muziekgezelschap Wendingen mij vroeg een tentoonstelling te maken bij een van hun concerten. Ik was meteen gegrepen door Ned Rorem's compositie 'Last Poems of Wallace Stevens'. Die muziek genereerde voor mij een overstelpende hoeveelheid beelden. Later hoorde ik dat Stevens veel kunstenaars geïnspireerd heeft en dat hij tot de grootste dichters van de twintigste eeuw gerekend wordt. Zijn raadselachtige en tegelijk zeer beeldende gedichten gaan over de relatie tussen de werkelijkheid en de verbeelding. De zeven, door Rorem gekozen, gedichten schreef Stevens een jaar voor zijn dood tussen 1954 en 1955. In 1972 zette Ned Rorem ze op muziek en nu voeg ik aan de poëzie en de muziek een beeldende laag toe. De drie disciplines functioneren als autonome schijven die regelmatig in elkaar grijpen.
'Ode aan de Kolossale Zon' is een kunstwerk in boekvorm; met een grote verscheidenheid aan papiersoorten en druktechnieken, zoals zeefdruk, linoleumdruk stencil, fotokopie, stempeldruk, gomdruk en offset van handgetekende films. Het meeste is handmatig gedrukt en afgewerkt. Het grootste deel op de grafiekwerkplaats van de Rijksakademie in Amsterdam, maar ook bij stencilwerkplaats KNUST in Nijmegen. Een deel is gedrukt op een off-set machine van drukkerij Joos Mooi Drukwerk, met een procedee waarbij handgetekende films gebruikt zijn. Een heidense klus die alleen kon slagen danzij het enthousiasme van en de nauwe samenwerking met een van de weinige vrouwelijke drukkers in nederland, Joos Wiersinga.
De CD van de 'Last Poems', vormt een beeldend element in het boek.
Waarom een boek
Ik was op zoek naar een specifieke, logische vorm voor een kunstwerk dat geïnspireerd is op muziek en zag een overeenkomt in het karakter van boeken en muziek. Een boek wordt al bladerend ervaren, niet in één oogopslag. Ook muziek geeft geen totaalbeeld ineens, maar openbaart zich 'in de tijd'. Een ander kenmerk van boeken is dat pagina's twee bedrukte kanten hebben. De beelden op de afzonderlijke zijden kunnen elkaar beïnvloeden en aanvullen. Zeker als je ook af en toe halve pagina's gebruikt. Het was een verrassing om te ontdekken hoeveel nieuwe manieren een boek biedt om complexe beelden te kunnen verwerken.
Mijn opzet bij dit CD-kunstenaarsboek is dat de pagina's niet los van elkaar staan. Het worden geen afzonderlijke grafiekbladen, maar zij krijgen hun betekenis in relatie tot elkaar. Het beeld verandert door het omslaan van de pagina's. Nabeeld en transparantie spelen hierbij een grote rol.
Om dit te benadrukken heb ik vaak gekozen voor dunne papiersoorten, transparant papier en Japans papier, en 'vette' druktechnieken als linoleumsnede en stencil. Traditionele drukkersnachtmerries als 'smet' en 'doordrukken' werden bewust opgezochte technieken.
(Amsterdam, Februari 2004, Helga Kos)
Presentaties 'Ode aan de Kolossale Zon'
(Van 2001 tot 2004 werd het boek tentoongesteld als 'work-in-progress'.)
2010 (In)visible, Amsterdam, Ateliercomplex Nieuw en Meer, in het kader van een serie tenntoonstellingen waarbij onderzocht wordt welke manieren van presenteren het kunstenaarsboek toegankelijker kunnen maken voor het publiek.
2008 Stedelijke Museum, Amsterdam, selectie uit de collectie
Wendingen/Kunst op Locatie, Amsterdam
Contemporary Artist's Book Fair Leeds, University ofLeeds, UK
2006 DRUKsel, Gent
Wanderwort ArtEZ, openingsprogramma, Museum CODA, Apeldoorn
2005 Ruthermore American Institute (RAI), Oxford, UK,
lezing t.g.v. de 'Wallace Stevens Conference 2005'.
State University of NY at Buffalo, Buffalo, NY, USA, Lezing en presentatie van het boek.
UWE, University of West England, Bristol, UK
2004 Stedelijk Museum, Amsterdam
Museum Meermanno, Den Haag
Apeldoorns Museum (CODA), Apeldoorn
KunstRai, Johan Deumens, Amsterdam Art Fair
Institut Néerlandais, Parijs, Frankrijk
Buchmesse Frankfurt, Duitsland
Buchmesse Leipzig, Duitsland
Kunsthuis 13, Velp
Academie van Beeldende Kunsten, Arnhem, Lezing en presentatie boek.
2003 Pieter Bruegel Instituut, Veghel, lezing in combinatie met een uitvoering van 'Last Poems of Wallace Stevens'
2002 Galerie Samuel Lallouz, Montréal, Canada
'Emergo', voormalig Wilhelmina-Gasthuis terrein, Amsterdam
2001 Stedelijk Museum, Amsterdam
Gemeentehuis, Assen, in combinatie met een uitvoering van 'Last Poems of Wallace Stevens'
Vitrinegalerie AMC / Academisch Medisch Centrum, Amsterdam ZO
2000 Grafische Cultuur stichting, Amstelveen
Rijksakademie van Beeldende Kunsten, Amsterdam
Het boek is opgenomen in de openbare collecties van:
Stedelijk Museum, Amsterdam
Museum Meermanno Westreenianum, Den Haag
Koninklijke Bibliotheek, Den Haag
Caldic Collection B.V. Rotterdam
Herinneringsfonds Vincent van Gogh, Den Haag
Bibliothéque Nationale de France, Paris
National Bibliothek, Leipzig
Piermont Morgan Library and Museum, New York, New York, USA
Columbia University, New York, New York, USA
State University of NY at Buffalo, New York, USA
Smith College, Northampton, Massachusetts, USA
University of Wisconsin-Madison, Kohler Art Library, Wisconsin, USA
Galerie Samuel Lallouz, Montréal, Canada
LA Louver Gallery, Venice (LA), California, USA
Onderscheidingen
2004 Selectie 'Best Verzorgde Boeken'
Shortlist 'Best Book Designs From All Over The World 2004', Stiftung Buchkunst / Frankfurt & Leipzig
|
